بيشتر كشيده شود در عربى الف به وجود مىآيد . 2 - توسط : اندازهء دو الف يا چهار حركت است . 3 - فوق توسط : اندازهء دو و نيم الف يا پنج حركت است . 4 - طول : اندازهء سه الف يا شش حركت است « 1 » . نكتهء مهم : اختلاف در تعيين مراتب و اندازه‌هاى مد ، در ميان اهل فن تجويد ، اختلاف لفظى و براى تقريب به ذهن است . در اصل ، قارى خود بايد زمان و اندازهء مد را از مرتبه قصر تا مراتب بالاتر به تدريج افزايش دهد « 2 » . پنجم - انواع مد فرعى پس از توضيح دربارهء اسباب مد اينك به بحث دربارهء مد و انواع آن مىپردازيم : 1 - مد متصل ( واجب ) هرگاه همزه پس از حرف مدى ، سبب واقع شود و با آن در يك كلمه بيايد ، چه همزه در وسط كلمه باشد و چه در آخر آن ، مد متصل ايجاد مىشود . مثال : شآء - سوء - سىء - اولئك - السّرآئر بنا به طريق طيبة النشر ، مد متصل به توسط ، فوق توسط و طول و از طريق شاطبية به توسط و فوق توسط كشيده مىشود « 3 » . مد متصل را واجب هم مىگويند ، زيرا در مد اضافى آن همهء قرّاء اتفاق نظر دارند .

--> ( 1 ) - در برخى كتابهاى تجويد ، علاوه بر آنچه ما گفتيم ، دو اصطلاح فويق قصر يعنى يك الف و نيم يا سه حركت و فويق توسط كه همان فوق توسط است را به كار برده‌اند . ( 2 ) - تطبيق اين نكته آسان به نظر نمىرسد ، مگر اينكه قارى به حد كافى تمرين و ممارست نموده ، تسلط لازم را به دست آورد . ( 3 ) - احكام قراءة القرآن الكريم ، ص 215 و 216 .